فصلنامه‌ای برای توانمندسازی روزنامه نگاران ـ یادداشتم در فصلنامه رسانه ویژه جشنواره مطبوعات

Date دوشنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۴

فصلنامه‌ای برای توانمندسازی روزنامه نگاران

امید جهانشاهی

روزنامه نگاری و دموکراسی

روزنامه نگاری مردم را از رویدادها «مطلع» می سازد و نسبت به چیستی و چرایی رویدادها «آگاهی» می بخشد. از این منظر آنچه به عنوان «واقعیت» مورد اجماع عمومی یا گروه‌ها و اجتماع‌های انسانی مختلف قرار می گیرد، محصول تفسیرها و تحلیل های مشروع از سوی روزنامه نگاری است.
اگر مهمترین نقش های روزنامه نگاری را پاسخ طلبی از مدیران و سیاستمداران نسبت به اقدامات و دیدگاه هایشان، آگاه کردن مردم نسبت به همه رویدادهایی که به نوعی جنبه عمومی دارند، برجسته کردن چالش های پیش رو و مسائل مهم عمومی، چک کردن فکت ها، حمایت از تنوع دیدگاه ها با ارائه تحلیل های هر دو طرف رویداد و چشم بیدار و یاداوری کننده درس های تاریخی بدانیم؛ می توان به روشنی دریافت که روزنامه نگاری به معنای واقعی کلمه امری برای تحقق و تقویت دموکراسی است. چراکه دموکراسی به یک معنا، همان تجلی مشارکت آگاهانه و فعالانه مردم در عرصه های عمومی است و حمایت از این مشارکت و تضمین این آگاهی همان کارکرد و نقش روزنامه نگاری در جامعه است. اینجاست که به حق باید باور داشت: ستون فقرات هر دموکراسی، روزنامه نگاری است. و از همین روست که عمده انتقادات به وضعیت دموکراسی در آمریکا با انتقاد به وضعیت روزنامه نگاری در این کشور و بحث مالکیت رسانه ها و زد و بندهای مدیران رسانه های این کشور و … همراه است. به تعبیری رسانه های آمریکا به جای خدمت به دموکراسی، به «دلاروکراسی» دامن می زنند. و از سوی دیگر، در موارد بسیاری، تحسین دموکراسی در کشورهای اسکاندیناوی، با مثال هایی از استقلال روزنامه نگاری و قدرت پرسشگری روزنامه نگاران همراه است.

اما سوال اصلی و کلیدی اینجاست که روزنامه نگاری در چه صورت می تواند شهروندان را نسبت به مسائل عمومی جامعه آگاه، مسئول، متعهد، فعال، مشارکت جو و در یک کلمه «توانمند» سازد. آیا توانمندسازی شهروندان (که سنگ زیرین دموکراسی است) جز در سایه موسسات رسانه ای و روزنامه نگاران توانمند و ممکن است؟!

فصلنامه رسانه و توانمندسازی روزنامه نگاران

بحث در باب عوامل دخیل در توانمندسازی روزنامه نگاری مجالی گسترده می طلبد تا بتوان عوامل مختلف فردی، ساختاری و محیطی موثر در این معنا را به تفکیک برشمرد و مورد بررسی قرار داد، اما نکته ای که در این یادداشت شایسته یاداوری است، نقش جدی و موثر همین فصلنامه رسانه در توانمندسازی روزنامه نگاران کشور است. فصلنامه رسانه می تواند روزنامه نگاران، مدیران و دست اندرکاران صنعت رسانه را از منظری کاملاً‌ علمی و فارغ از ایدئولوژی های سیاسی و جناحی، با مسائل و بایستگی های حرفه ای شان آشنا کند. این مواجهه علمی با مسائل حرفه ای و روزآمدی بی شک یکی از شروط ضروری توانمندسازی روزنامه نگاران به شمار می رود. فصلنامه رسانه، یک فصلنامه علمی ترویجی است و همانطور که از اسمش بر می آید ادعای ارائه تئوری جدید و اضافه کردن به علم ندارد، بلکه رسالت آن ترویج نگاه و بینش علمی است و به گمانم این دقیقاً چیزی است که جامعه رسانه ای کشور سخت به آن نیازمند است. برای مثال، جمع آوری و دسته بندی و تحلیل تجربه های پیشکسوت ها در حوزه ای گوناگون یکی از رسالت های نشریات علمی ترویجی است که بسیار برای روزنامه نگاران جوان می تواند درس آموز باشد. همچنین هر روزنامه نگار و مدیر رسانه ای با دامنه متنوعی از مسائل شغلی، حرفه ای، فنی، اقتصادی، سیاسی و … مواجه است، لذا مدیران رسانه ای مدام باید دانش خود را در این محیط خبری در حال تحول به روزرسانی کنند. چراکه روزنامه نگاری را صنعتی در حال تحول و تحولات آنرا پیچیده ارزیابی کرده اند.

یکی از نقاط قوت سری جدید

یکی از نقاط قوت فصلنامه رسانه در دوره اخیر توجه ویژه به تاثیرات اینترنت بر صنعت خبر و موضوع رسانه های اجتماعی است. واقعیت این است که اینترنت تقریباً هر حوزه ای را از خود متاثر ساخته است. بر زندگی روزمره تاثیر گذاشته و سوالات کلیدی تازه ای بر مطالعات فرهنگی گشوده است، دغدغه ها و سوالات روان شناسی تازه ای ایجاد کرده است. مدل های ارتباطی تازه ای مطرح ساخته که بر حوزه های مختلف سایه انداخته اند. در مساله کار، انواع کسب و کار و شیوه های مدیریت پنجره های جدیدی گشوده است. ارتباطات سیاسی پس از اینترنت، آبستن چالش های نوظهوری شده است از جمله اینکه آزادی بیان در این بستر جدید که برخی آنرا مبتنی بر «تکنولوژی آزادی» توصف کرده اند، چگونه بازتعریف می شود. سرگرمی (که خود یکی از کارکردهای روزنامه نگاری است) آنچنان مرزهای تازه ای یافته است که مطالعه آنها جز از منظر میان رشته ای ممکن نیست. همچنین آموزش(که یکی دیگر از کارکردهای روزنامه نگاری است) با اینترنت ظرفیت ها و قابلیت های جدیدی یافته است. در این میان تاثیر اینترنت بر صنعت خبر نیز به گونه ای است که ادبیات و مفاهیم تازه ای خلق کرده است و مدیران رسانه ها و روزنامه نگاران بدون آشنایی علمی با این تحولات و نقش های رسانه های اجتماعی بر رسانه های جریان اصلی نمی توانند کارایی و کارامدی لازم را داشته باشند، و فصلنامه رسانه این مهم را به درستی درک کرده است.

مسئولیت آنها که به توانمندسازی روزنامه نگاران متعهدند

گرچه فصلنامه رسانه در این پیشینه پرشمار، فراز و فرودهای بسیاری به خود دیده است اما در یک نگاه کلان و کلی می توان گفت کارنامه ای روشن و دورنمایی رو به رشد دارد. آنچه در باب نسبت روزنامه نگاری و دموکراسی، و نقش فصلنامه رسانه در تقویت روزنامه نگاری رفت، به روشنی مسئولیت همه مدیران موسسات، اساتید، پژوهشگران، دانشجویان، روزنامه نگاران و دست اندرکاران صنعت مهم و ارزشمند رسانه را در قبال این فصلنامه نشان می دهد. امید می برم که با این مسئولیت شناسی و تعهد، صدشماره دوم این فصلنامه پربارتر و شکوفاتر از پیش در خدمت روزنامه نگاری کشور باشد.

بخشی از روزنامه نگاران: به کارمان افتخار می کنیم اما از شرایط کاری راضی نیستیم

Date چهارشنبه ۸ مهر ۱۳۹۴

یکی از نتایج جالب رساله ام در مورد توانمندسازی روزنامه نگاران، نکته ای است که فکر می کنم با هیچ یک از تئوری های علمی نمی خواند و شاید خاص جامعه روزنامه نگاران ایران و نشان دهنده شرایط خاص جامعه ایرانی باشد. و آن اینکه درصد قابل توجهی از روزنامه نگارن از نظر متغیرهای رضایت شغلی از جمله حقوق و دستمزد و … نسبت شرایط حرفه خود گلایه مند بودند اما در عین حال درصدی از آنها به شغل خودشان «افتخار» می کردند. این داده ها در نگاه نخست توجیه نظری در مدیریت ندارند. چطور ممکن است درصدی از «کارکنان» به متغیرهای رضایت شغلی نمره های پایین دهند اما به شغلشان افتخار کنند.
واقعیت این است که روزنامه نگاری همیشه و همه جا آیینه جامعه و شرایط سیاسی اجتماعی آن است. اینکه برخی از روزنامه نگاران چه درکی از کار خود دارند و چه رسالتی برای کار خود قائلند که با وجود این همه مشکلات به آن افتخار می کنند، قابل بررسی و دارای اهمیت است. و تحلیل این نکته خاص می تواند یک زاویه برای تحلیل شرایط خاص جامعه ایران باشد.
 

عکسی که سند مظلومیت یک ملت شد

Date جمعه ۱۳ شهریور ۱۳۹۴

کودک پناهجوی سوری (1) 

تا کنون چند هزار عکس از جنازه های پناهجویان غرق شده سوری منتشر شده است. اما چه رازی، چه معصومیتی … در این عکس نهفته است که چنین مرغکان توئیت را به غوغا واداشته است؟ و استتوس ها و پست ها و … را تسخیر کرده گویی انسانیت حتی برای لحظه ای به عزا نشسته است؟ این چه خوابی است که وجدان ها را بیدار کرده است؟ این عکس سند مظلومیت یک ملت است.
نمناک
عصر ایران
مشرق نیوز
تابناک: روایت عکاس

مستند ایرانگرد

Date دوشنبه ۳۱ فروردین ۱۳۹۴

امشب برنامه ای دیگر از مجموعه متفاوت و دیدنی مستند ایرانگرد پخش شد. آقای قارایی (تهیه کننده) در این برنامه رفته بود در روستایی گویا گمشده، کاملاً دیریاب، بکر و از دسترس امواج رسانه ها دور، با مردمی محروم از هر چیز حتی آب، اما محبوب، آرام و مهمانواز، بواسطه فرهنگی که از کویر سیراب می شد.
در آن سرزمین بکر و بی آب آنها هر ده روز با حدود ۸ لیتر آب استحمام می کردند و خانه های کوچکشان را از درختان خرما می ساختند که می بافتند همچون کفش ها و لحافهایشان.
ایرانگرد گفت طبیعت دوستی و حیوان مدارایی شان ریشه در فرهنگ هندوستان دارد؛ پیدا بود که آیین خوان و خوراک شان هم نسبتی با فرهنگ هند داشت. زیبایی این مستند تنها در بکری طبیعت نبود بلکه در تصویر بی تفسیر و بی سویه ای بود که از فرهنگ بلوچ ارائه می کرد.
راستی سهم قوم و فرهنگ بلوچ در مختصاتی که به عنوان ایران و ایرانی می شناسیم چقدر است؟ کجاست؟
ایران به معنای حقیقی کلمه یعنی آن «مدارا و مروتی» که فرهنگ ها و آیین های اقوام مختلف را کنار هم قرار داده است و این فرهنگ ریشه دار «مدارا و مروت» تنها با حرمت داری این تنوع فرهنگ ها و آیین ها آبیاری می شود. از این منظر است که چنین مستندهایی ارزشمند هستند.


میزان
تیزر مستند ایرانگرد

برای درس زبان تخصصی

Date پنجشنبه ۷ اسفند ۱۳۹۳

از میان اصطلاحات بحث شده در کلاس، موارد زیر را ترجمه کنید:

The mainstream media
The mainstream media is a collective journalistic entity that provides news and information to a large audience. Some people refer to it as the “mass media,” referencing the idea that it reaches the masses, and it is sometimes seen written as MSM. Because the mass media is aimed at a large target audience, the news it reports on is typically of general interest. the mainstream media is often heavily influenced by governments and corporate stockholders.

Grassroots media

Journalism in the 21st century will be fundamentally different from the Big Media oligarchy that prevails today. Big Media has lost its monopoly on the news, thanks to the Internet. Now that it’s possible to publish in real time to a worldwide audience, a new breed of grassroots journalists are taking the news into their own hands. Armed with laptops, cell phones, and digital cameras, these readers-turned-reporters are transforming the news from a lecture into a conversation. anyone can produce the news, using personal blogs, Internet chat groups, email, and a host of other tools.

Networks journalism

‘Networked Journalism’ I mean a synthesis of traditional news journalism and the emerging forms of participatory media enabled by Web 2.0 technologies such as mobile phones, email, websites, blogs, micro-blogging, and social networks.

Networked Journalism allows the public to be involved in every aspect of journalism production through crowd-sourcing,

interactivity, hyper-linking, user-generated content and forums. It changes the creation of news from being linear and top-down to a collaborative process.

برای اصطلاحات دیگر منبع فارسی موجود است اما در مورد  انبوه سپاری، این مقاله را مطالعه فرمایید: انبوه سپاری و اجتماعی شدن خبر

 

در مورد عوامل محیطی روزنامه نگاری ـ کردستان عراق و ایران

Date دوشنبه ۴ اسفند ۱۳۹۳

مقاله موانع رسانه های آزاد در وب سایت مدرسه همشهری در مورد شرایط لازم برای فعالیت رسانه های آزاد از نگاه روزنامه نگاران کردستان عراق برایم جالب بود، چراکه من هم در مورد عوامل محیطی بایسته جهت روزنامه نگاری توانمند کار کرده ام. گویی روزنامه نگاران کردستان عراق سخن از زبان روزنامه نگاران ایرانی گفته اند. آسیب های ناشی از فضای اقتصاد دولتی حاکم بر فضای کسب و کار روزنامه نگاری مورد توجه و تاکید روزنامه نگاران ایرانی بود. اینکه مالکیت های دولتی بر حرفه تاثیر مخرب داشته است. گویی این درد مشترک است اما راه گریز از آن بهشت انگاری رسانه های خصوصی نیست چون وقتی پای صحبت برخی روزنامه نگاران روزنامه های خصوصی نشستم دل پری داشتند. برای نمونه آنها می گفتند مدیران روزنامه های خصوصی در مواقعی که می فروشند هم حقوق بیشتری پرداخت نمی کنند. در واقع، مالکیت خصوصی وقتی معنا دارد که بستر قانونی و فضای گفتمانی متناسبش وجود داشته باشد وگرنه چیزی جز رانت نیست. «رسانه های آزاد» هم اساساً از جنس همین توهم است. مثل خیلی چیزهای دیگر، ما معمولاً بدون شناخت آنچه در برخی کشورهای پیشرفته وجود دارد، شیفته یک توهم ذهنی خود ساخته هستیم. کوتاه سخن اینکه امروز بیش از هر زمان دیگر و بخصوص در آمریکا، نظام تجاری رسانه ای متهم است که دموکراسی را رو به افول برده است. اما ما چون در غبار به سر می بریم، خصوصی سازی و تجاری سازی را بهشت سازی می دانیم و طرفه آنکه برخی روشنفکران مان سینه چاک ترین هواداران سرمایه داری شده اند.
از بعد محیط سیاسی در کار دکتر هیرش رسول مراد آمده است که رسانه های حزبی مانع رسانه های آزاد هستند اما من دیدم که روزنامه نگاران ایرانی اغلب معتقدند تحزب و روزنامه های حزبی به فضای روزنامه نگاری کمک می کند چون فشار سیاسی را از روزنامه ها می کاهد و آنها را از خط مقدم منازعات سیاسی دور می کند.

برای درس زبان تخصصی

Date شنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۳

To understand what exactly the media is, it is first important to define the term “media.” Even more specifically, we want to know about the mass media. Although many different meanings and interpretations may exist for the term “mass media,” for our framework we can say that the mass media is a group that constructs messages with embedded values, and that disseminates those messages to a specific portion of the public in order to achieve a specific goal.

Let’s analyze this definition.
“A group” – When referring to the mass media as a “group,” it’s to say that newspapers, movie studios, television networks, radio stations, and so called “media conglomerates” are all a part of this group of people and companies related to the collective we call “the media.”
Obviously, this group has evolved over the years. In the beginning of civilization, we only had the ability to transmit messages from person to person, through words in the form of stories and conversation. Later, humans developed written language and messages were recorded on some sort of surface. This method further evolved with the capability to copy written messages over and over again. In the twentieth century we began using electronic media. At first, radio was the electronic media of choice. This later evolved into television, and eventually into the internet.
“that constructs messages with embedded values” – The media do not only create messages, but they create messages with embedded values. As we will soon discover, it’s impossible to find any message in the media (or even with people we know personally) that doesn’t have a subjective bias. No part of the media is objective and unbiased, including the news media.
This part of the definition carries important information. If we know that all media messages have embedded values, this should immediately be a reason to analyze the media and criticize the message before accepting it. What if the embedded values in the media message do not match your embedded values? This is where problems of controversy arise.
Notice that the word “constructs” was used instead of a word such as “creates” or “produces.” The notion that media messages are constructed means that one or more persons made a conscious effort to build the message you’re viewing, listening to, or reading. For example, in a photograph, the photographer uses specific techniques to make her subject more emotionally engaging to the viewer.
“and that disseminates those messages” – In order for the media to be the media, and not someone’s own personal journal that no one else reads, the messages brought forth in the media must be disseminated. In other words, the messages created by journalists, television writers, film directors, and even musical artists must be put into society for consumption.
This part of the definition doesn’t limit media by the number of people able to view the disseminated message. For example, a large newspaper with a circulation of one million copies each day is as much a part of the mass media as a person who writes an internet blog with only five people reading it. Both methods use their intended medium to disseminate the message into society.
“to a specific portion of the public” – Since we know that media messages are constructed, and that they all have embedded values, it’s also important to know that the people and companies creating these messages target them to a specific part of the public. The most obvious example is a local newspaper. If you live in Wichita, Kansas, it’s very unlikely that you’ll be interested in news happening in Boulder, Colorado. Due to the proximity, the people and companies creating the messages know they should target the people most interested in reading their messages.
Proximity is only one method the media uses to target and segment its audience. As we’ll see, the media also segments based on ethnicity, nationality, religious beliefs, political beliefs, gender, class, and almost any other sub-culture you can think of.
An example of this extreme segmentation is in the world of magazines. The reason thousands of magazines are available for purchase, is because magazine publishers know there is a target market for each magazine. A target market is the specific portion of the public likely to be interested in the disseminated message, hence, this portion of the definition.
“in order to achieve a specific goal” – This last part of the definition is perhaps the most important of all. The media constructs a message, disseminates it into society, and targets specific people in order to achieve an end result. The end result is ultimately meant to sell you something: either a product or service, or an ideology.
As we’ll soon discover, the media is a business selling a product (the message), to a set of consumers (the audience). An example of the media’s intent to sell a product or service, is the commercials we watch between the segments of our favorite television shows. Those commercials have the intention of selling you a product or service. An example of the media’s intent to sell an ideology is the television show between the commercial segments. The television show appeals to your sensibilities and in turn it sells you a lifestyle.
Of course, as with all things, extremes do exist in the media’s attempts to sell a product or ideology. When an extremely biased media source tries to sell you a political ideology, it is considered propaganda.

ویراستاری کتاب روزنامه نگاری شهروندی و دموکراسی

Date شنبه ۴ بهمن ۱۳۹۳

اجتماعی شدن خبر در عصر رسانه های جدید یکی از مهمترین سوژه های تحقیقی در حوزه خبر است. چیزی که صنعت خبر را متاثر کرده و آنرا وارد مرزهای تازه ای ساخته است. به قول هرمیدا حالا خبر ما را همچون هوایی که تنفس می کنیم در بر گرفته است. این فراگیری تولید و دسترسی همه جایی و همه زمانی به آخرین اخبار، حالا نسبت نویی از روزنامه نگاری و دموکراسی درانداخته است.

کتاب روزنامه نگاری شهروندی و دموکراسی، حاصل گزینش مقالاتی است دست اول که دوست عزیزم محمود سلطان آبادی ترجمه کرده است. ویراستاری این مقالات کلاس درسی پربار برای من بودند :

۱ـ «اجتماعی‌شدن خبر، روزنامه‌نگاری شهروندی و دموکراسی» اثر لوک گود، استاد رسانه‌های جدید دانشگاه اوکلند در نیوزیلند

۲ـ «شهروند پیام است: روش‌های جایگزین مشارکت مدنی»از زیزی پاپاچاریسی، استاد ارتباطات سیاسی و تکنولوژی‌های جدید در دانشگاه ایلینوی شیکاگو

۳ـ «تولید روزنامه‌نگاری شهروندی یا تولید روزنامه‌نگاری برای شهروندان: یک مدل چندرسانه‌ای جدید برای افزایش فهم اخبار پیچیده» از رونالد یاروس، استاد ارتباطات جمعی دانشگاه مریلند امریکا

۴ـ «محتوای تولیدشده توسط کاربر و ارزش‌های روزنامه‌نگارانه» نوشته مشترکِ جین سینگر، استاد دانشکده روزنامه‌نگاری و ارتباطات جمعی در دانشگاه آیووای امریکا

۵ـ «وبلاگ‌های خبری و روزنامه‌نگاری شهروندی: دستورالعمل‌های جدید برای روزنامه‌نگاری الکترونیکی» از اکسل برانز، استاد روزنامه‌نگاری و رسانه‌های جدید در دانشگاه تکنولوژی کوئینزلند استرالیا

۶ـ «توئیتِ اخبار: جریان‌ رسانه‌های اجتماعی و عمل روزنامه‌نگاری» از آلفرد هرمیدا، پژوهشگر حوزه رسانه‌های دیجیتال و استاد گروه روزنامه‌نگاری و ارتباطات جمعی در دانشگاه تامپر فنلاند

۷ـ «روزنامه‌نگاری مبتنی بر ویکی» نوشته پُل برادشاو، استاد روزنامه‌نگاری آنلاین و رسانه‌های جدید در دانشگاه شهر بیرمنگام انگلستان

روی جلد

معرفی کتاب در سایت ناشر

انتشار یک تالیف و یک ترجمه در حوزه روزنامه نگاری

ویراستاری کتاب روزنامه نگاری و رسانه های اجتماعی