مستند ایرانگرد

Date دوشنبه ۳۱ فروردین ۱۳۹۴

امشب برنامه ای دیگر از مجموعه متفاوت و دیدنی مستند ایرانگرد پخش شد. آقای قارایی (تهیه کننده) در این برنامه رفته بود در روستایی گویا گمشده، کاملاً دیریاب، بکر و از دسترس امواج رسانه ها دور، با مردمی محروم از هر چیز حتی آب، اما محبوب، آرام و مهمانواز، بواسطه فرهنگی که از کویر سیراب می شد.
در آن سرزمین بکر و بی آب آنها هر ده روز با حدود ۸ لیتر آب استحمام می کردند و خانه های کوچکشان را از درختان خرما می ساختند که می بافتند همچون کفش ها و لحافهایشان.
ایرانگرد گفت طبیعت دوستی و حیوان مدارایی شان ریشه در فرهنگ هندوستان دارد؛ پیدا بود که آیین خوان و خوراک شان هم نسبتی با فرهنگ هند داشت. زیبایی این مستند تنها در بکری طبیعت نبود بلکه در تصویر بی تفسیر و بی سویه ای بود که از فرهنگ بلوچ ارائه می کرد.
راستی سهم قوم و فرهنگ بلوچ در مختصاتی که به عنوان ایران و ایرانی می شناسیم چقدر است؟ کجاست؟
ایران به معنای حقیقی کلمه یعنی آن «مدارا و مروتی» که فرهنگ ها و آیین های اقوام مختلف را کنار هم قرار داده است و این فرهنگ ریشه دار «مدارا و مروت» تنها با حرمت داری این تنوع فرهنگ ها و آیین ها آبیاری می شود. از این منظر است که چنین مستندهایی ارزشمند هستند.


میزان
تیزر مستند ایرانگرد

برای درس زبان تخصصی

Date پنجشنبه ۷ اسفند ۱۳۹۳

از میان اصطلاحات بحث شده در کلاس، موارد زیر را ترجمه کنید:

The mainstream media
The mainstream media is a collective journalistic entity that provides news and information to a large audience. Some people refer to it as the “mass media,” referencing the idea that it reaches the masses, and it is sometimes seen written as MSM. Because the mass media is aimed at a large target audience, the news it reports on is typically of general interest. the mainstream media is often heavily influenced by governments and corporate stockholders.

Grassroots media

Journalism in the 21st century will be fundamentally different from the Big Media oligarchy that prevails today. Big Media has lost its monopoly on the news, thanks to the Internet. Now that it’s possible to publish in real time to a worldwide audience, a new breed of grassroots journalists are taking the news into their own hands. Armed with laptops, cell phones, and digital cameras, these readers-turned-reporters are transforming the news from a lecture into a conversation. anyone can produce the news, using personal blogs, Internet chat groups, email, and a host of other tools.

Networks journalism

‘Networked Journalism’ I mean a synthesis of traditional news journalism and the emerging forms of participatory media enabled by Web 2.0 technologies such as mobile phones, email, websites, blogs, micro-blogging, and social networks.

Networked Journalism allows the public to be involved in every aspect of journalism production through crowd-sourcing,

interactivity, hyper-linking, user-generated content and forums. It changes the creation of news from being linear and top-down to a collaborative process.

برای اصطلاحات دیگر منبع فارسی موجود است اما در مورد  انبوه سپاری، این مقاله را مطالعه فرمایید: انبوه سپاری و اجتماعی شدن خبر

 

در مورد عوامل محیطی روزنامه نگاری ـ کردستان عراق و ایران

Date دوشنبه ۴ اسفند ۱۳۹۳

مقاله موانع رسانه های آزاد در وب سایت مدرسه همشهری در مورد شرایط لازم برای فعالیت رسانه های آزاد از نگاه روزنامه نگاران کردستان عراق برایم جالب بود، چراکه من هم در مورد عوامل محیطی بایسته جهت روزنامه نگاری توانمند کار کرده ام. گویی روزنامه نگاران کردستان عراق سخن از زبان روزنامه نگاران ایرانی گفته اند. آسیب های ناشی از فضای اقتصاد دولتی حاکم بر فضای کسب و کار روزنامه نگاری مورد توجه و تاکید روزنامه نگاران ایرانی بود. اینکه مالکیت های دولتی بر حرفه تاثیر مخرب داشته است. گویی این درد مشترک است اما راه گریز از آن بهشت انگاری رسانه های خصوصی نیست چون وقتی پای صحبت برخی روزنامه نگاران روزنامه های خصوصی نشستم دل پری داشتند. برای نمونه آنها می گفتند مدیران روزنامه های خصوصی در مواقعی که می فروشند هم حقوق بیشتری پرداخت نمی کنند. در واقع، مالکیت خصوصی وقتی معنا دارد که بستر قانونی و فضای گفتمانی متناسبش وجود داشته باشد وگرنه چیزی جز رانت نیست. «رسانه های آزاد» هم اساساً از جنس همین توهم است. مثل خیلی چیزهای دیگر، ما معمولاً بدون شناخت آنچه در برخی کشورهای پیشرفته وجود دارد، شیفته یک توهم ذهنی خود ساخته هستیم. کوتاه سخن اینکه امروز بیش از هر زمان دیگر و بخصوص در آمریکا، نظام تجاری رسانه ای متهم است که دموکراسی را رو به افول برده است. اما ما چون در غبار به سر می بریم، خصوصی سازی و تجاری سازی را بهشت سازی می دانیم و طرفه آنکه برخی روشنفکران مان سینه چاک ترین هواداران سرمایه داری شده اند.
از بعد محیط سیاسی در کار دکتر هیرش رسول مراد آمده است که رسانه های حزبی مانع رسانه های آزاد هستند اما من دیدم که روزنامه نگاران ایرانی اغلب معتقدند تحزب و روزنامه های حزبی به فضای روزنامه نگاری کمک می کند چون فشار سیاسی را از روزنامه ها می کاهد و آنها را از خط مقدم منازعات سیاسی دور می کند.

برای درس زبان تخصصی

Date شنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۳

To understand what exactly the media is, it is first important to define the term “media.” Even more specifically, we want to know about the mass media. Although many different meanings and interpretations may exist for the term “mass media,” for our framework we can say that the mass media is a group that constructs messages with embedded values, and that disseminates those messages to a specific portion of the public in order to achieve a specific goal.

Let’s analyze this definition.
“A group” – When referring to the mass media as a “group,” it’s to say that newspapers, movie studios, television networks, radio stations, and so called “media conglomerates” are all a part of this group of people and companies related to the collective we call “the media.”
Obviously, this group has evolved over the years. In the beginning of civilization, we only had the ability to transmit messages from person to person, through words in the form of stories and conversation. Later, humans developed written language and messages were recorded on some sort of surface. This method further evolved with the capability to copy written messages over and over again. In the twentieth century we began using electronic media. At first, radio was the electronic media of choice. This later evolved into television, and eventually into the internet.
“that constructs messages with embedded values” – The media do not only create messages, but they create messages with embedded values. As we will soon discover, it’s impossible to find any message in the media (or even with people we know personally) that doesn’t have a subjective bias. No part of the media is objective and unbiased, including the news media.
This part of the definition carries important information. If we know that all media messages have embedded values, this should immediately be a reason to analyze the media and criticize the message before accepting it. What if the embedded values in the media message do not match your embedded values? This is where problems of controversy arise.
Notice that the word “constructs” was used instead of a word such as “creates” or “produces.” The notion that media messages are constructed means that one or more persons made a conscious effort to build the message you’re viewing, listening to, or reading. For example, in a photograph, the photographer uses specific techniques to make her subject more emotionally engaging to the viewer.
“and that disseminates those messages” – In order for the media to be the media, and not someone’s own personal journal that no one else reads, the messages brought forth in the media must be disseminated. In other words, the messages created by journalists, television writers, film directors, and even musical artists must be put into society for consumption.
This part of the definition doesn’t limit media by the number of people able to view the disseminated message. For example, a large newspaper with a circulation of one million copies each day is as much a part of the mass media as a person who writes an internet blog with only five people reading it. Both methods use their intended medium to disseminate the message into society.
“to a specific portion of the public” – Since we know that media messages are constructed, and that they all have embedded values, it’s also important to know that the people and companies creating these messages target them to a specific part of the public. The most obvious example is a local newspaper. If you live in Wichita, Kansas, it’s very unlikely that you’ll be interested in news happening in Boulder, Colorado. Due to the proximity, the people and companies creating the messages know they should target the people most interested in reading their messages.
Proximity is only one method the media uses to target and segment its audience. As we’ll see, the media also segments based on ethnicity, nationality, religious beliefs, political beliefs, gender, class, and almost any other sub-culture you can think of.
An example of this extreme segmentation is in the world of magazines. The reason thousands of magazines are available for purchase, is because magazine publishers know there is a target market for each magazine. A target market is the specific portion of the public likely to be interested in the disseminated message, hence, this portion of the definition.
“in order to achieve a specific goal” – This last part of the definition is perhaps the most important of all. The media constructs a message, disseminates it into society, and targets specific people in order to achieve an end result. The end result is ultimately meant to sell you something: either a product or service, or an ideology.
As we’ll soon discover, the media is a business selling a product (the message), to a set of consumers (the audience). An example of the media’s intent to sell a product or service, is the commercials we watch between the segments of our favorite television shows. Those commercials have the intention of selling you a product or service. An example of the media’s intent to sell an ideology is the television show between the commercial segments. The television show appeals to your sensibilities and in turn it sells you a lifestyle.
Of course, as with all things, extremes do exist in the media’s attempts to sell a product or ideology. When an extremely biased media source tries to sell you a political ideology, it is considered propaganda.

ویراستاری کتاب روزنامه نگاری شهروندی و دموکراسی

Date شنبه ۴ بهمن ۱۳۹۳

اجتماعی شدن خبر در عصر رسانه های جدید یکی از مهمترین سوژه های تحقیقی در حوزه خبر است. چیزی که صنعت خبر را متاثر کرده و آنرا وارد مرزهای تازه ای ساخته است. به قول هرمیدا حالا خبر ما را همچون هوایی که تنفس می کنیم در بر گرفته است. این فراگیری تولید و دسترسی همه جایی و همه زمانی به آخرین اخبار، حالا نسبت نویی از روزنامه نگاری و دموکراسی درانداخته است.

کتاب روزنامه نگاری شهروندی و دموکراسی، حاصل گزینش مقالاتی است دست اول که دوست عزیزم محمود سلطان آبادی ترجمه کرده است. ویراستاری این مقالات کلاس درسی پربار برای من بودند :

۱ـ «اجتماعی‌شدن خبر، روزنامه‌نگاری شهروندی و دموکراسی» اثر لوک گود، استاد رسانه‌های جدید دانشگاه اوکلند در نیوزیلند

۲ـ «شهروند پیام است: روش‌های جایگزین مشارکت مدنی»از زیزی پاپاچاریسی، استاد ارتباطات سیاسی و تکنولوژی‌های جدید در دانشگاه ایلینوی شیکاگو

۳ـ «تولید روزنامه‌نگاری شهروندی یا تولید روزنامه‌نگاری برای شهروندان: یک مدل چندرسانه‌ای جدید برای افزایش فهم اخبار پیچیده» از رونالد یاروس، استاد ارتباطات جمعی دانشگاه مریلند امریکا

۴ـ «محتوای تولیدشده توسط کاربر و ارزش‌های روزنامه‌نگارانه» نوشته مشترکِ جین سینگر، استاد دانشکده روزنامه‌نگاری و ارتباطات جمعی در دانشگاه آیووای امریکا

۵ـ «وبلاگ‌های خبری و روزنامه‌نگاری شهروندی: دستورالعمل‌های جدید برای روزنامه‌نگاری الکترونیکی» از اکسل برانز، استاد روزنامه‌نگاری و رسانه‌های جدید در دانشگاه تکنولوژی کوئینزلند استرالیا

۶ـ «توئیتِ اخبار: جریان‌ رسانه‌های اجتماعی و عمل روزنامه‌نگاری» از آلفرد هرمیدا، پژوهشگر حوزه رسانه‌های دیجیتال و استاد گروه روزنامه‌نگاری و ارتباطات جمعی در دانشگاه تامپر فنلاند

۷ـ «روزنامه‌نگاری مبتنی بر ویکی» نوشته پُل برادشاو، استاد روزنامه‌نگاری آنلاین و رسانه‌های جدید در دانشگاه شهر بیرمنگام انگلستان

روی جلد

معرفی کتاب در سایت ناشر

انتشار یک تالیف و یک ترجمه در حوزه روزنامه نگاری

ویراستاری کتاب روزنامه نگاری و رسانه های اجتماعی

لطفاً خشم اباذری را درک کنید

Date سه شنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۳

یادداشت من در روزنامه شهروند :

لطفاً خشم اباذری را درک کنید

سخنان تند و پر طعنه یوسف اباذری در مراسم پدیدار شناسی فرهنگی مرگ پاشایی در تالار ابن خلدون دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران واکنش های زیادی را برانگیخته است. برخی توهین های وی را برجسته کرده اند و برخی نظرگاه وی را به عنوان یک روشنفکر چپ فرانکفورتی آماج حملات خود قرار داده اند.
فارغ از نقد دلایل اقبال بیش از انتظار به آیین سوگ او که حالا پدیده پاشایی نام گرفته است، معتقدم خشم یوسف اباذری را باید درک کرد. این استاد صاحب نام جامعه شناسی بارها نشان داده که از آن دست اساتیدی نیست که در قاب دانشگاه باشند و در چارچوب نظم آکادمیک تحلیلی «قابل قبول» ارائه دهد.
او سخنانش را با اشاره به فیلم مستندی آغاز کرد که حدود یک ماه پیش از تلویزیون پخش شده است و در آن فقر شدید سیستان و بلوچستان تصویر شده است و یاداور شد که کسی از حضار که برای پاشایی جمع شده اند، از این فیلم چیزی نمی دانند. این شروع به گمانم یکی از دغدغه های اصلی او را نشان می دهد. سخنان اباذری نمایش یک خشم بود. اعتراض به اینکه در سیستان و از سیستان تا ایلام مردم با فقری فراگیر دست به گریبانند. اعتراض به مکانیسمی که ورزشکاران و هنرپیشه ها را به خاطر شهرت به کرسی قدرت می نشاند. همانطور که شاملو، فردوسی را بهانه می گرفت تا به سنت در ایران حمله کند؛ او پاشایی را بهانه گرفته تا خواب جوانانی را آشفته کند که نسبت به این مسائل بی تفاوتند. نسبت به مستندی تلویزیونی که فقر وحشتناک در سیستان را تصویر می کرد بی احساسند، اما برای خواننده مورد علاقه شان «تا ابد می سوزند» {از فیس بوک یکی از طرفداران پاشایی که اباذری به آن اشاره کرد}
تعجب نکنید که اباذری در واکنش به دانشجوی خشمگینی که سخنان او را توهین خوانده بود، گفت «‌از این توهین خوشحال است» چون او این توهین را تلنگری می داند به آنها که از فراق پاشایی می سوزند اما سوختن آنها که در مناطق محروم از فلاکت خودسوزی می کنند را نمی بینند. آنها که به حق خودشان برای روشن کردن شمع معترضند اما مردمی که از بیکاری و فلاکت مثل شمع می سوزند و از بین می روند را نمی بینند. برای اباذری حمله به سوگ پرشور پاشایی، بهانه ای بود برای حمله به همه رویه ها و اولویت سازی های به ظاهر صادق و این خشم ستودنی است.
بی شک این سخن اصلاً‌ به معنای موافقت با همه سخنان وی نیست. به نظرم این سخن که شور این مراسم کار حاکمیت است به منظور سیاست زدایی، تنها توهم روشنفکرانه است و ریشه اش را باید در نظرگاه خاص او که چپ است جستجو کرد. البته ایشان هم می گوید که این کار کسی نیست بلکه نتیجه «ساخت» حاکم است. همچنین به نظرم آنچه «این همانی شدن با متجاوز» می خواند، حداقل در این مورد، زیاده روی است … اما با همه انتقاداتی که هست، خشم او درک کردنی است.
بله، نباید برای جامعه متاسف بود که به جای بتهوون، پاپ امثال پاشایی گوش می دهد اما نیک می دانیم که به اندازه کافی دلیل برای انتقاد نسبت به وضعیت امروز جامعه ایرانی وجود دارد. اباذری از آن بی تفاوتی ها و این شور خشمگین است. لطفاً خشم اباذری را درک کنید.
سخنان دکتر اباذری
یادداشت من در صفحه آخر شهروند
دو نقد:

آرمان ذاکری
محمدرضا جلایی پور

اطلاع سرگرمی: سوژه ای داغ برای تحقیق

Date سه شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۳

یکی از گرایش های جدی و جهانی در عرصه خبر تلویزیونی تمایل رو به رشد به اطلاع سرگرمی است. چیزی که ذهنیت جدی کلیشه ای نسبت به خبر را شکسته است و طرح تازه ای از اطلاع رسانی را درانداخته است.
وقتی مقاله «خبر تلویزیونی در عصر جهانی اطلاع سرگرمی» را برای انتشارات ثانیه ترجمه کردم به این مهم علاقه مند شدم و بیشتر در مورد این سبک نوظهور جستجو کردم. اگر کسی در این زمینه کار می کند خوشحال می شوم تبادل اطلاعات داشته باشیم.
این مقاله از مجموعه مقالاتی است که انتشارات ثانیه از نویسندگانی خبره و شهره منتشر کرده است.

کتاب خبر و روزنامه نگاری در عصر دیجیتال ـ خبر آنلاین

انتشارات ثانیه

کتاب خبر و روزنامه نگاری در عصر دیجیتال ـ همشهری

 

مصاحبه ای به بهانه ویراستاری کتاب روزنامه نگاری و رسانه های اجتماعی

Date شنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۳

شماره ۵۴ ماهنامه مدیریت ارتباطات پرونده ای به کتاب روزنامه نگاری و رسانه های اجتماعی اثر دوست عزیزم محمود سلطان آبادی اختصاص داده و به این بهانه با من به عنوان ویراستار نیز مصاحبه ای کرده است:

IMG_5114

ـ به نظر شما رسانه های اجتماعی در دوره کنونی تا چه میزان روزنامه نگاری را متحول کرده اند؟

ـ عصر ما را عصر رسانه های اجتماعی نامیده اند. البته نمی دانم تا چه حد می توان گفت عصر «ما» اما به هرحال عصر حاضر را عصر رسانه های اجتماعی نامیده اند. این فقط به این معنی نیست که میزان کاربران این رسانه ها زیاد شده است، بلکه به معنای عصر برآمدن و در واقع غالب شدن الگوهای ارتباطی جدیدی است. عصری که در آن الگوهای ارتباطی بالا به پایین و یک سویه رسانه های جریان اصلی یعنی تلویزیون و روزنامه ها به تدریج دارد جای خودش را می دهد به الگوهای ارتباطی شبکه ای و در واقع سیستمی که در آن کاربر تولید کننده و خود صاحب صداست. در واقع نظام ارتباطی جدیدی در حال شکل گیری است که نظام معنایی متناسب با خودش را هم بازتولید می کند. لذا شما وقتی وارد می شوید در باب اینکه چرا این رسانه ها اغلب بستری می شوند برای اینکه صداهای متفاوت و روایت های جایگزین با روایت هایی که سازمان های بزرگ خبری تلقین و ترویج می کنند، باید دلیلش را در همین نظام ارتباطی جدید و نظام های معنایی تازه ای که بستر شکل گیری اش می شوند جستجو کنید. در مورد روزنامه نگاری هم رسانه های اجتماعی دارند مرز و معنای تازه ای ایجاد می کنند. آنها مکانیسم های تولید و توزیع خبر را بازتعریف کرده اند. تولید محتوا را از انحصار سازمان های رسانه ای خارج کرده اند. حالا دیگر هر مصرف کننده تولید کننده هم هست. لذا مناسبات قدرتی تغییر یافته است. به خاطر همین سازمان های بزرگ خبری مجبور به پذیرش آنها شده اند، نه فقط در امور حرفه ای شان مثل دروازه بانی و برجسته سازی بلکه از جهت سازمانی هم سازمان های رسانه ای ناگزیر به چابک سازی بیشتر و انعطاف پذیری بیشتر و کوچک سازی شده اند، و سازمان هایی که خودشان را با منطق بازی جدید وفق ندهند مجبور به نابودی هستند مثل شبکه های خبری که ورشکسته شدند و شبکه هایی که اگر به همین منوال حرکت کنند ورشکسته می شوند.

ـ اشاره کردید به اینکه مناسبات قدرتی تغییر کرده است. آیا منظورتان این است که قدرت رسانه های اجتماعی از سازمان های رسمی خبری بیشتر شده است؟

ـ نه، هنوز تلویزیون ها حکومت می کنند. چون تصویر نافذ است و بر احساسات چیره است. به خاطر قدرت تصویر و جذابیت های آن و البته دلایل دیگری هم دارد. اما یادمان باشد اینطور نیست که بگوییم مثلاً‌ یک خط کش بگذاریم و بگوییم از فلان تاریخ قدرت رسانه های اجتماعی از رسانه های جریان اصلی چیره شد. بسته به عادات مصرف رسانه ای، زیرساخت ها و گستردگی نفوذ رسانه های اجتماعی یعنی محیط فناوری و حتی مسائل مربوط به محیط اجتماعی سیاسی حاکم بر یک جامعه، این مناسبات قدرت رسانه ای در جوامع مختلف متفاوت است. اما روند غالب جهانی به این سمت است و یا به عبارت دیگر تحقیقات در کشورهای مختلف نشان می دهد که میزان رجوع مردم به رسانه های اجتماعی به انگیزه های مختلف از جمله کسب خبر در حال افزایش است و این منحصر به جغرافیای فرهنگی خاصی هم نیست. اقبال به پلتفورم وایرلس جهانی است بخصوص در میان جوانترها. و این فقط به مصرف خبری محدود نیست بلکه مخاطب یا در حقیقت کاربر به تولید روآورده است.

ـ مشارکت شهروندان در فضای روزنامه نگاری در جهان پررنگ تر از ایران است، در ایران حتی روزنامه نگاران در فضای اجتماعی فعال تر هستند. علت آن چیست؟

ـ دلایل متعددی دارد که شاید بتوان در دو دسته قرار داد. یکی دلایل سخت افزاری است. اینجا زیرساخت ها هنوز چندان مناسب نیست در مقایسه با کشورهای پیشرفته اما همه اش هم به زیرساخت مربوط نیست. همانطور که گفتم رسانه های اجتماعی با خودشان فرهنگ و فضای معرفتی خودشان را هم دارند. به خاطر همین هم هست که به قول آگبرن فناوری های جدید فاصله های اجتماعی را تشدید می کنند، فاصله بین آنها که با این رسانه های جدید و فرهنگشان بزرگ می شوند و آنها که به قول وی تاخر فرهنگی دارند. نوجوانی که با این رسانه ها بزرگ شده عادت دارد که نظر بدهد یعنی لایک بکند، کامنت بگذارد، ابراز نظر کند. این فرق می کند با آنها که صرفاً پای تلویزیون بزرگ شده اند.

ـ فعال شدن شهروندان در فضای رسانه های اجتماعی و تبدیل شدن آنها به خبرنگاران، تا چه میزان فضای روزنامه نگاری را تغییر می دهد؟

ـ البته که تاثیر جدی می گذارد. با روزنامه نگاری شهروندی دیگر مخاطب دارای صدا و صاحب نظر است و با تغییر جایگاه مخاطب دیگر بازیگران روزنامه نگاری هم باید نقش های تازه ای بگیرند. اصلاً صحبت از نهاد زدایی و حرفه زدایی است. امکان سهل و ساده تولید و توزیع محتوا از سوی شهروندان سازمان های رسانه ای را با چالش های متعددی روبرو کرده است. سازمان های رسانه ای وظیفه شان مشروعیت بخشی به گفتمان حاکم است و روزنامه نگاری شهروندی از سوی شهروندان از یک جهت به گفتمان های حاشیه ای امکان بروز و ظهور بیشتری داده است. اما در بسیاری موارد هم نقش مکمل را دارد. مثلاً در گزارشگری بحران ها به کمک سازمان های بزرگ خبری آمده است و تا حادثه ای تروریستی و یا طبیعی رخ می دهد اولین تصاویر و اخبار را نه گزارشگران رسانه ها که شهروندان می دهند و رسانه های بزرگ خبری هم از این روایت های ناب دست اول استقبال می کنند. اتفاقاً با همین حوادث طبیعی هم بود که اول بار روزنامه نگاری شهروندی خود را اثبات کرد. صداهای مردم وارد شبکه های خبری شده است. اجازه بدهید همین جا عرض کنم که خام اندیشی است اگر تصور کنیم این روایت های دست اول و این صدا ذره ای به معنای به اصطلاح مردمی شدن سازمان های رسانه ای شده است. سازمان های رسانه ای از صدای مردم در راستای مشروعیت بخشی به ایدئولوژی خودشان بهره می گیرند. تحقیقی انجام شده در آمریکا که همین را کار کرده و دسته بندی کرده جلوه های حضور مردمی در شبکه ها و اینکه چه استفاده هایی رسانه ها از اینها کرده اند. مثل تایید برخی اصول و شعارها، القای بی طرفی و از این قبیل. به هرحال رسانه های اجتماعی جایگاه و برخی از اصولی که روزنامه نگاری برای خودش قائل بود را به چالش کشیدند. از بین پست مدرنیست ها که از افول معیارها و پندارهای مدرنیسم سخن می گویند، لیوتار به نکته جالبی اشاره می کند، می گوید مدرنیسم به خاطر اثرات فناوری های جدید بر فرایندهای اجتماعی به چالش کشیده شد. به نظرم یکی از جلوه های سخن او همین تحولات در فناوری های ارتباطی و در جهان روزنامه نگاری است. تحولاتی که در نتیجه ورود فناوری های جدید و نرم افزارها و اپلیکیشن هاست و به نوعی تحولاتی پارادایمیک را باعث می شوند. به خاطر همین هم هست که روز به روز ما شاهد هستیم که شرکت های رسانه ای جهان روی این رسانه ها حساب بیشتری باز می کنند و به انگیزه های مختلف مثل تعامل با مخاطب، سوژه یابی، درگیر کردن مخاطب با اولویتها، بستری برای توزیع هدفمند و نسبتاً موثر محتوا، استراتژی هایی را به منظور استفاده از رسانه های اجتماعی بکار می گیرند. محققی گفته بود امروز شرکت های رسانه ای ناگزیر از تدوین استراتژی در زمینه رسانه های اجتماعی هستند.

ـ با گسترش رسانه های اجتماعی، فضای آتی روزنامه ها و خبرگزاری های کشورمان را چگونه ترسیم می کنید؟

ـ روزنامه ها بواسطه سایت های خبری از رونق افتاده اند. البته این به کشور ما محدود و منحصر نیست. صنعت چاپ با مخاطرات جدی روبروست. البته من معتقد نیستم که مشکل فروش روزنامه های ما فقط به خاطر سایت های خبری و رسانه های اجتماعی است. روزنامه دیگر نمی تواند در سرعت انتشار خبر حرفی برای گفتن داشته باشد. لذا باید متکی به تحلیلگرانش باشد. امروز کار روزنامه نگار در روزنامه به نوعی کار روشنفکری است. منظورم این است که باید صاحب ایده باشد و اهل قلم، اصلاً به برچسب هایی که معمولاً به این اصطلاح می زنند در اینجا کار ندارم. بسیار دیده ایم که تیتر خبرهای روزنامه ها همان تیترهای سایت های خبری بوده که روز قبل خوانده ایم با محتوایی یکسان و یا مشابه. این یعنی روزنامه نگار کپی پیست کرده است. در حالی که باید به آن خبر کوتاه و مختصر سایت تحلیلی اضافه کند، با قلمی گیرا و تفسیری جذاب خبر را منتشر کند نه اینکه همان را کار کند. در مورد خبرگزاری هم نام این سایت های خبری را نمی شود خبرگزاری گذاشت. خبرگزاری تعریف خودش را دارد. موسسه ای است که کسب و کارش تولید و فروش خبر است به رسانه ها و یک بخش محدودی هم اخبار محرمانه است که بولتن می شود برای مسئولان، در همه جای دنیا هم همینطور است. اما سایتی که همه اش تحلیل سیاسی است و گزارش های خبری جناحی و جانبدارانه که نمی توان نامش را خبرگزاری گذاشت. هر موسسه ای که کار خبری می کند که اطلاق خبرگزاری به آن درست نیست. در کشورهای پیشرفته تعداد خبرگزاری ها محدود و انگشت شمارند نه اینکه تعدادی از سایت های خبری اسم خودشان را خبرگزاری بگذارند. به نظرم ما نیاز داریم که موسسات رسانه ای مان واحد تحقیق و توسعه فعالی داشته باشند و محدود به پلتفورم خاص نشوند و در دیگر پلتفورم ها هم ورود کنند. لازمه بقا و افزایش سهم بازار در بازار پر رقابتی که امروز در صنعت رسانه وجود دارد و البته رقابتی و پیچیدگی اش به همین رسانه های اجتماعی است، اجازه نمی دهد که مدیر یک روزنامه بخواهد با کپی پیست از سایت ها همچنان سهم بازارش را حفظ کند. صنعت رسانه مختصات تازه ای پیدا کرده است. یک چهارم مردم سیاره زمین به اینترنت دسترسی دارند. الان گوگل یکی از بزرگترین شرکتهای جهان است که سالانه بیش از ده میلیارد دلار درامد دارد. تبلیغات دارد هر سال بیش از پیش به اینترنت کوچ می کند چون توجه ها دارد آنجا می رود. مدیر یک رسانه چطور می تواند نسبت به این مساله بی تفاوت باشد. الان رسانه های پیشرو در جهان دارند سردبیر رسانه های اجتماعی استخدام می کنند. روزنامه ها و به اصطلاح خبرگزاری های ما با تداوم این وضع آینده ای ندارند، حالا بگذریم از اینکه اکثر آنها با این میزان فروش و برگشتی همین الان هم ورشکسته محسوب می شوند چه برسد به اینکه بخواهیم در مورد آینده شان صحبت کنیم. البته شنیده ام که برخی موسسات و سازمان های رسانه ای از جمله همشهری و سازمان صداوسیما برنامه های خوبی در این زمینه در دست دارند و انشاالله در دوره مدیریت جدید سازمان صداوسیما شاهد تحولات رسانه ای و سازمانی خوبی خواهیم بود.

ـ این بحث بسیار مبسوط و مفصل است اما به سراغ کتاب برویم، این کتاب نسبت به دیگر آثاری که در این حوزه منتشر شده اند؛ چه تفاوت و ویژگی هایی دارد؟

ـ در حوزه روزنامه نگاری و رسانه های اجتماعی این یک کتاب منحصر به فرد است. تنها کتابی که در این حوزه است کتاب وبلاگ نویسی و روزنامه نگاری است که آن هم تالیف اقای سلطان آبادی و ویراستاری بنده است. می دانیم که وبلاگ یکی از رسانه های اجتماعی است و این کتاب علاوه بر وبلاگ ها به دیگر رسانه های اجتماعی از جمله شبکه های اجتماعی هم پرداخته است. پس ویژگی اول این کتاب منحصر به فرد بودش است. ویژگی دوم این کتاب در کوتاه و گویا بودن آن است، یعنی این اثر لب لباب نسبت رسانه های اجتماعی و روزنامه نگاری است. من هر جا لازم دانستم از جملات کاستم و البته شنیدم که پس از من هم دکتر توکلی این نهضت را ادامه دادند. اما کار ایشان این بود که اثر را از هر نگاه ستایش آمیزی نسبت به شبکه های اجتماعی زدودند و این شد خصوصیت سوم اثر، یعنی این کار کاملاً علمی و بی طرف است. هم از غلو و ستایش بری است، و هم اینکه نگاه بدبین به رسانه های اجتماعی ندارد و فارغ از هرگونه تعبیر استخفافی است.

ـ در این کتاب به انواع رسانه های اجتماعی اشاره شده است، به نظر شما کدام رسانه بیشترین تاثیر را در روزنامه نگاری دارد؟

بستگی دارد به جایگاهی که هر کدام از این رسانه ها در یک کشور یا منطقه دارند. یک تحقیقی در اروپا انجام شده بود و دیده بودند روزنامه نگاران از ویکی بسیار در تولیدات خود بهره می برند. اما تا آنجا که به خاطر دارم تحقیقات متعددی نشان داده اند که خبرنگاران برای تایید گزارش های خبری خود از توئیتر استفاده می‌کنند. البته هر کدام از این رسانه ها سهم و جایگاه خودشان را دارند که در کتاب به خوبی تشریح شده است. اما حالا اگر بخواهم به سوال سرکار جواب داده باشم به نظرم توئیتر بیشترین تاثیر را دارد. وسعت و سرعت توزیع خبرها در توئیتر به حدی است که گفته می‌شود: خبر وقوع رویداد نیست، بلکه توئیت است. به قول یکی از محققین با توئیتر روزنامه نگاری دیگر ما را چون هوایی که تنفس می کنیم در بر گرفته است.

ـ و در پایان اگر نکته دیگری وجود دارد، بیان کنید.

ـ من در پایان می خواهم از مدیران موسسات رسانه ای، روزنامه ها، سایت های خبری … خواهش کنم نسبت به رصد تحولات صنعت شان و ارتقای روزنامه نگاران شان توجه بیشتری داشته باشند. این کتاب برای آنهاست و نه فقط این کتاب، مخاطب کتاب های حوزه رسانه ها و روزنامه نگاری این موسسات هستند و اینها باید حمایت کنند. من بواسطه تحقیقی به برخی از این موسسات می روم و با برخی روزنامه نگاران صحبت می کنم. آنها می گویند ما نمی دانیم در دنیای روزنامه نگاری چه خبر است. خب، موسسات باید جلسات کتاب خوانی بگذارند و کتاب ها و مقالات را تهیه کنند. تحقیقات و تالیفات حوزه رسانه ها بدون کمک صاحبان رسانه ها پیش نمی رود. مخاطب اصلی غیر از دانشجویان و علاقه مندان، آنها هستند.

ـ متشکرم از وقتی که در اختیار ماهنامه گذاشتید.