فصلنامه‌ای برای توانمندسازی روزنامه نگاران ـ یادداشتم در فصلنامه رسانه ویژه جشنواره مطبوعات

Date دوشنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۴

فصلنامه‌ای برای توانمندسازی روزنامه نگاران

امید جهانشاهی

روزنامه نگاری و دموکراسی

روزنامه نگاری مردم را از رویدادها «مطلع» می سازد و نسبت به چیستی و چرایی رویدادها «آگاهی» می بخشد. از این منظر آنچه به عنوان «واقعیت» مورد اجماع عمومی یا گروه‌ها و اجتماع‌های انسانی مختلف قرار می گیرد، محصول تفسیرها و تحلیل های مشروع از سوی روزنامه نگاری است.
اگر مهمترین نقش های روزنامه نگاری را پاسخ طلبی از مدیران و سیاستمداران نسبت به اقدامات و دیدگاه هایشان، آگاه کردن مردم نسبت به همه رویدادهایی که به نوعی جنبه عمومی دارند، برجسته کردن چالش های پیش رو و مسائل مهم عمومی، چک کردن فکت ها، حمایت از تنوع دیدگاه ها با ارائه تحلیل های هر دو طرف رویداد و چشم بیدار و یاداوری کننده درس های تاریخی بدانیم؛ می توان به روشنی دریافت که روزنامه نگاری به معنای واقعی کلمه امری برای تحقق و تقویت دموکراسی است. چراکه دموکراسی به یک معنا، همان تجلی مشارکت آگاهانه و فعالانه مردم در عرصه های عمومی است و حمایت از این مشارکت و تضمین این آگاهی همان کارکرد و نقش روزنامه نگاری در جامعه است. اینجاست که به حق باید باور داشت: ستون فقرات هر دموکراسی، روزنامه نگاری است. و از همین روست که عمده انتقادات به وضعیت دموکراسی در آمریکا با انتقاد به وضعیت روزنامه نگاری در این کشور و بحث مالکیت رسانه ها و زد و بندهای مدیران رسانه های این کشور و … همراه است. به تعبیری رسانه های آمریکا به جای خدمت به دموکراسی، به «دلاروکراسی» دامن می زنند. و از سوی دیگر، در موارد بسیاری، تحسین دموکراسی در کشورهای اسکاندیناوی، با مثال هایی از استقلال روزنامه نگاری و قدرت پرسشگری روزنامه نگاران همراه است.

اما سوال اصلی و کلیدی اینجاست که روزنامه نگاری در چه صورت می تواند شهروندان را نسبت به مسائل عمومی جامعه آگاه، مسئول، متعهد، فعال، مشارکت جو و در یک کلمه «توانمند» سازد. آیا توانمندسازی شهروندان (که سنگ زیرین دموکراسی است) جز در سایه موسسات رسانه ای و روزنامه نگاران توانمند و ممکن است؟!

فصلنامه رسانه و توانمندسازی روزنامه نگاران

بحث در باب عوامل دخیل در توانمندسازی روزنامه نگاری مجالی گسترده می طلبد تا بتوان عوامل مختلف فردی، ساختاری و محیطی موثر در این معنا را به تفکیک برشمرد و مورد بررسی قرار داد، اما نکته ای که در این یادداشت شایسته یاداوری است، نقش جدی و موثر همین فصلنامه رسانه در توانمندسازی روزنامه نگاران کشور است. فصلنامه رسانه می تواند روزنامه نگاران، مدیران و دست اندرکاران صنعت رسانه را از منظری کاملاً‌ علمی و فارغ از ایدئولوژی های سیاسی و جناحی، با مسائل و بایستگی های حرفه ای شان آشنا کند. این مواجهه علمی با مسائل حرفه ای و روزآمدی بی شک یکی از شروط ضروری توانمندسازی روزنامه نگاران به شمار می رود. فصلنامه رسانه، یک فصلنامه علمی ترویجی است و همانطور که از اسمش بر می آید ادعای ارائه تئوری جدید و اضافه کردن به علم ندارد، بلکه رسالت آن ترویج نگاه و بینش علمی است و به گمانم این دقیقاً چیزی است که جامعه رسانه ای کشور سخت به آن نیازمند است. برای مثال، جمع آوری و دسته بندی و تحلیل تجربه های پیشکسوت ها در حوزه ای گوناگون یکی از رسالت های نشریات علمی ترویجی است که بسیار برای روزنامه نگاران جوان می تواند درس آموز باشد. همچنین هر روزنامه نگار و مدیر رسانه ای با دامنه متنوعی از مسائل شغلی، حرفه ای، فنی، اقتصادی، سیاسی و … مواجه است، لذا مدیران رسانه ای مدام باید دانش خود را در این محیط خبری در حال تحول به روزرسانی کنند. چراکه روزنامه نگاری را صنعتی در حال تحول و تحولات آنرا پیچیده ارزیابی کرده اند.

یکی از نقاط قوت سری جدید

یکی از نقاط قوت فصلنامه رسانه در دوره اخیر توجه ویژه به تاثیرات اینترنت بر صنعت خبر و موضوع رسانه های اجتماعی است. واقعیت این است که اینترنت تقریباً هر حوزه ای را از خود متاثر ساخته است. بر زندگی روزمره تاثیر گذاشته و سوالات کلیدی تازه ای بر مطالعات فرهنگی گشوده است، دغدغه ها و سوالات روان شناسی تازه ای ایجاد کرده است. مدل های ارتباطی تازه ای مطرح ساخته که بر حوزه های مختلف سایه انداخته اند. در مساله کار، انواع کسب و کار و شیوه های مدیریت پنجره های جدیدی گشوده است. ارتباطات سیاسی پس از اینترنت، آبستن چالش های نوظهوری شده است از جمله اینکه آزادی بیان در این بستر جدید که برخی آنرا مبتنی بر «تکنولوژی آزادی» توصف کرده اند، چگونه بازتعریف می شود. سرگرمی (که خود یکی از کارکردهای روزنامه نگاری است) آنچنان مرزهای تازه ای یافته است که مطالعه آنها جز از منظر میان رشته ای ممکن نیست. همچنین آموزش(که یکی دیگر از کارکردهای روزنامه نگاری است) با اینترنت ظرفیت ها و قابلیت های جدیدی یافته است. در این میان تاثیر اینترنت بر صنعت خبر نیز به گونه ای است که ادبیات و مفاهیم تازه ای خلق کرده است و مدیران رسانه ها و روزنامه نگاران بدون آشنایی علمی با این تحولات و نقش های رسانه های اجتماعی بر رسانه های جریان اصلی نمی توانند کارایی و کارامدی لازم را داشته باشند، و فصلنامه رسانه این مهم را به درستی درک کرده است.

مسئولیت آنها که به توانمندسازی روزنامه نگاران متعهدند

گرچه فصلنامه رسانه در این پیشینه پرشمار، فراز و فرودهای بسیاری به خود دیده است اما در یک نگاه کلان و کلی می توان گفت کارنامه ای روشن و دورنمایی رو به رشد دارد. آنچه در باب نسبت روزنامه نگاری و دموکراسی، و نقش فصلنامه رسانه در تقویت روزنامه نگاری رفت، به روشنی مسئولیت همه مدیران موسسات، اساتید، پژوهشگران، دانشجویان، روزنامه نگاران و دست اندرکاران صنعت مهم و ارزشمند رسانه را در قبال این فصلنامه نشان می دهد. امید می برم که با این مسئولیت شناسی و تعهد، صدشماره دوم این فصلنامه پربارتر و شکوفاتر از پیش در خدمت روزنامه نگاری کشور باشد.

هیچ پاسخ به “فصلنامه‌ای برای توانمندسازی روزنامه نگاران ـ یادداشتم در فصلنامه رسانه ویژه جشنواره مطبوعات”

    نظر دهید

    XHTML: برچسب های مجاز: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>