مصاحبه باایسکانیوز: موفقیت شبکه ملی اطلاعات در گرو ایجاد اعتماد /سواد دیجیتال کلید تقویت جامعه در برابر آسیب های مخرب فضای مجازی

موفقیت شبکه ملی اطلاعات در گرو ایجاد اعتماد /سواد دیجیتال کلید تقویت جامعه در برابر آسیب های مخرب فضای مجازی

امید جهانشاهی
پژوهشگر مطالعات رسانه و ارتباطات

به نظر شما منظور از ساماندهی فضای مجازی چیست؟

اینترنت به حدی همه حوزه های سیاسی اجتماعی و اقتصادی را از خودش متاثر کرده است که می توان جهان را به قبل و بعد از اینترنت تقسیم کرد. در جهان بعد از اینترنت برای اینکه هر کشوری بتواند با این تاثیرات سیاسی فرهنگی اجتماعی و اقتصادی مقابله کند و تا حدی مدیریت کند بحث حکمرانی اینترنت مطرح شد. هرکشوری بسته به خصوصیات نظام سیاسی و الگوهای فرهنگی و اقتصادی خودش یک مدل حکمرانی اینترنتی دارد. یعنی بواسطه آن خصوصیات حساسیت های کشورها متفاوت می شود. مثلا در چین حساسیت شدیدی روی سیاست و مسائل امنیتی وجود دارد. مدل حکمرانی اینترنتی چین سرمایه گذاری روی پلتفورم هاست. چون دومین اقتصاد بزرگ جهان هم است سرمایه عظیمی هم تزریق کرده و موفق هم بوده نمونه اش ویچت است. مثلا روسیه تاکیدش این است که هر محتوایی که به زبان روسی باشد باید تحت حکمرانی من باشد و مدلش بر اساس این حساسیت است. اما به هرحال حساسیت در همه کشورها است. در اروپا تضمین اصل رقابت در کسب و کارها چیزی است که روی آن حساسیت وجود دارد و گوگل از این جهت جریمه شد توسط اتحادیه اروپا. حساسیت های اخلاقی در بسیاری از کشورها وجود دارد. نه فقط اتحادیه که در موار متعدد کشورهای آلمان و فرانسه تقابل داشتند با گوگل. در کشور ما هم طبیعتا حساسیت های وجود دارد و مبتنی بر آن مدل حکمرانی اینترنتی ما را متفاوت می کند. اسم این را ساماندهی فضای مجازی گذاشته اند.

با توجه به اینکه رهبر انقلاب چندین سال است که تاکید کرده اند چرا شبکه ملی اطلاعات راه نیافتاده است؟

دلیل عمده اش به مسائل فنی برمی گردد. به قطعات فنی و مشکلات تحریم ها و مسائل زیرساختی.

آیا شبکه ملی اطلاعات مساوی با ایجاد محدودیت است؟

این ذهنیت به خاطر سوء تفاهم و بد جا افتادن موضوع ایجاد شده است. از همان اول تبلیغات منفی علیه آن بسیار شدید شروع شد که گفتند قرار است اینترنت ملی شود یعنی اتصال به اینترنت یا همان اینترنت جهانی قطع شود و حرفهایی از این دست. البته بخشی از این سوء تفاهم و اشکال به همان نامگذاری اولیه هم بر می گردد، یعنی به همان سال ۸۴ که اول بار بحث اینترنت ملی مطرح شد و به این هجمه ها و سوء تفاهم ها دامن زد و تقویتشان کرد. در حالیکه بحث ملی کردن اینترنت نیست، بحث قطع کردن اینترنت نیست که بعضاً گفته می شد ارتباط دانشگاه ها با جهان چه می شود و شرکتهای بزرگ چگونه کار کنند. بلکه اصطلاح درستش همین شبکه ملی اطلاعات است که دولت و بانکها در یک شبکه امن و با یک پشتوانه زیرساختی مطمئن و پایدار کار کنند. اطلاعاتشان آنجا ذخیره شود. شبکه ملی اطلاعات چیزی در کنار اینترنت و موازی با آن است و نه جایگزین آن.
آیا شبکه ملی اطلاعات به کسب و کارها در فضای مجازی کمک می کند؟

البته عوامل اصلی مربوط به رونق کسب وکارها یکی است و تفاوت فاحشی بین (به تعبیر غلط رایج) فضای مجازی و واقعی در مورد این عوامل وجود ندارد. مثل قوانین، شاخص های اقتصادی، اعتماد و غیرو اما در حوزه فضای فضای مجازی به نظرم دو مساله مهم است. یعنی برای اینکه ببینیم شبکه ملی اطلاعات آیا به رونق کسب و کارها کمک می کند یا خیر باید به دو نکته نگاه کنیم. یکی بحث اعتماد است. یعنی اعتماد صاحبان کسب و کار به ایمن بودن، پایدار بودن سرویسهای شبکه ملی اطلاعات و دیگری کارکردها و قابلیت های فنی این سرویسها. این دو مهم هستند برای اینکه مردم بیایند در شبکه ملی اطلاعات کار کنند. ببینید الان برخی از این اپلیکیشن های پیام رسان داخلی امکان ویرایش دارند اما واتس آپ ندارد اما اقبال به این اپلیکیشن های داخلی کمتر است. چرا. چون اعتماد کمتر است. این اعتماد که عرض می کنم منظور اعتماد به کارایی اپلیکیشن است و نه صورت های دیگر اعتماد. چون جنس ایرانی است به کارایی آن اعتماد ندارند متاسفانه که یک بحث فرهنگی است و کار فرهنگی می خواهد. شما خرید هم می خواهید بکنید گاهی دیدید فروشنده جوری حرف می زند انگار جنس خوب می خواهید یا ایرانی. خب این ذهنیت اینجا هم به این شکل خودش را نشان می دهد. اگر روی اعتماد کار فرهنگی بشود و اگر سرویسها قابلیت های خوبی داشته باشند قطعا شبکه ملی اطلاعات به رونق کسب و کارها و توسعه کمک خوبی خواهد داد. رونق کسب و کارها در گرو توجه به دیجیتالی شدن است.
امروز یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین کلان روندهای حاکم بر جهان روند دیجیتالیسم یا دیجیتالی شدن است. همه صنایع و سازمان ها و تولیدات و خدمات، کمتر یا بیشتر بهرحال متاثر از این کلان روند جهانی هستند. نباید از آن غافل شویم که البته نشده ایم اما بیش از اینها باید آن را جدی بگیریم. به نظرم مهمترین تاثیری که کرونا گذاشته است این است که این روند جهانی دیجیتالی شدن را تشدید و تسریع و به شدت تقویت کرده است. هرکشوری که در زمینه دیجیتالی شدن عقب باشد در کسب و کارها، در آموزش و پرورش و بهداشت و سایر خدمات به شدت آسیب پذیر خواهد بود.

بهترین راهکارها برای جلوگیری از آسیبهای فضای مجازی کدامند؟

اصلی ترین راهکار مقابله با آسیب های به اصطلاح فضای مجازی ارتقای سواد دیجیتال است. سواد ديجيتال برای زندگی به سرعت در حال دیجیتالی شدن لازم و ضروری امروز است. سواد دیجیتال هم مهارت­هاي فني استفاده از ابزارهای دیجیتال را شامل می شود و هم در مورد مهارت­هاي شناختي و داشتن درک انتقادی از محتواست و کارکردها. مردم نیاز دارند که مهارتهای فنی یاد بگیرند جهت استفاده از همین سامانه ها و شبکه های مجازی برای آموزش برای سلامت و غیرو. سواد دیجیتال مهارت ارتباطی در عصر دیجیتال است. اینکه در این فضای آکنده از اخبار جعلی و اخبار مهم و بی ربط چگونه اطلاعات را دریافت و تولید و درک و تفسیر کنیم. توجه به سواد دیجیتال به اندازه توجه به زیرساختهای فنی و شبکه ملی اطلاعات مهم است. اگر بخواهیم آسیب های فضای مجازی را کم کنیم به نظرم مهمترینش ارتقای سواد دیجیتال شهروندان است که نیاز به یک برنامه ملی دارد. همه باید مکلف به آن شوند، صداوسیما آموزش و پرورش، ارشاد. سواد دیجیتال کلید تقویت جامعه در برابر آسیب های فزاینده و مخرب فضای مجازی است.

آیا سخن ناگفته و یا نکته پایانی است که بخواهید به آن اشاره کنید؟

نکته پایانی‌ام تاکید مجدد بر مساله اعتماد است. اعتماد اساس و جوهره روابط اجتماعی است. اساس و جوهره رونق کسب و کار است. جوهره و اساس پذیرش و استقبال از هر امر جدیدی است. بدون تقویت اعتماد اتفاقی که باید هرگز نمی افتد. ببینید در این بحث سه لایه وجود دارد. لایه فیزیکی که همان سخت افزارها هستند. می توان بخشی را ساخت و یا بخشی را خرید. لایه بعدی پلتفورم ها هستند یعنی نرم افزارها، اما لایه بعدی کارکرد است یعنی همان خدماتی که باید داده شود. در بخش دولتی بله خدمات دولتی در شبکه ملی اطلاعات اتفاق می افتد اما اینکه مردم بیایند و کسب و کارها بیایند به اعتماد نیاز است. کلید اصلی کار اینجاست.

مصاحبه با ایسکانیوز

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *